Da li znate da se drugi najveći zid na svetu nalazi u Indiji i da je izgrađen u Srednjem veku?

Veličanstvena tvrđava izgrađena 1458. godine nove ere, smeštena usred masivnog valuma i okružena stotinama hramova, stvaralaštvo jednog od legendarnih heroja Rane Kumbe i rodno mesto legendarnog borca Rane Pratapa iz oblasti Mevar u južno-centralnom Radžastanu (država u zapadnom delu Indije), Kumbalgarh je mesto Velikog indijskog zida. Ovaj zid dužine 36 km i brojne tvrđave, smatraju se drugim najdužim neprekidnim zidom na svetu odmah posle Kineskog zida.

Kumbalgarh je fantastična tvrđava, koja ispunjava romantična očekivanja i živopisno priziva vitešku, ratobornu radžputsku eru. Ova neosvojiva tvrđava je obezbeđena i pod zaštitom brda Aravali u okrugu Rajsamand u državi Radžastan. Ogroman kompleks tvrđave ima brojne palate, hramove i vrtove što ga čini još veličanstvenijim.

Ime tvrđave potiče od “Kumba”, što označava vladara Rana Kumba koji ga je izgradio, i “Garh”, što znači tvrđava.

Istorija

Rana istorija tvrđave nije se mogla utvrditi zbog nedostatka dokaza. Pre nego što je Rana Kumba sagradio novu tvrđavu, postojala je mala tvrđava, ograničena na malu brdovitu oblast, za koju se veruje da ju je sagradio kralj Samprati od Maurije i bila je poznata kao Matsiendra Durg. Matsiendra je bio svetac i jogi u mnogim hinduističkim i budističkim tradicijama. Rana Lakha je osvojio celu ovu oblast i ravnice Godvara krajem 14. veka od indijske dinastije Čauhan Radžputa iz Nadola, koji su vladali marvarskom oblašću sa glavnim gradom Nadolom.

Pod vlašću kralja Rana Kumbe od Mevara, koji je bio Rana od Mevara iz klana Sisodijaradžput, indijske kraljevske dinastije Radžputa, njegovo kraljevstvo se prostiralo od Rantamborea do Gvaliora, i obuhvatalo je velike delove onoga što je sada Madja Pradeš i Radžastan. Kumbalgarh, kao tvrđavu kakvu danas vidimo, sagradio je Rana Kumba, koji je uz pomoć poznatog arhitekte tog doba, “Mandana”.  Od 84 tvrđave koje su branile Mevar od njegovih neprijatelja, 32 je projektovao sam Rana Kumba. Među svim tvrđavama koje je dizajnirao Rana Kumba, Kumbalgarh je bila najimpresivnija, poznata i najmasivnija sa zidom dužine 36 km. Sagrađena je u 15. veku i jedna je od retkih utvrđenja u istoriji, koja nikada nije osvojena. Odvajala je Mevar i Marvar, pustinjski region u zapadnoj državi Radžastan, jedan od drugog i takođe je korišćena kao utočište za vladare Mevara u vremenima opasnosti.

Prema legendi, ovde je mladi princ Maharana Udai Sing II 1535.god., kada je glavni grad Radžastana Čitor bio pod opsadom, doveden na sigurno od strane njegove medicinske sestre Pana Dai nakon pokušaja atentata na njega. Princ Udai je kasnije nasledio presto, a tvrđava je ostala neosvojiva za direktni napad.  Kumbalgarh je takođe bio rodno mesto poznatog sina ratnika Udai Singa II Maharane Pratapa. Tvrđava je ostala neosvojiva, i pored više pokušaja zauzimanja, za direktni napad i pala je samo jednom, u aprilu 1578.god., nakon 6-mesečne opsade, zbog nestašice vode za piće, udruženim snagama mogulskog cara Akbara, Radže Man Singa iz Ambera, Radže Udai Singa iz Marvara i Mirza iz Gudžarata. Ipak, kasniji maharana Pratap Sing I ponovo ju je zauzeo 1583.

Godine 1818. naoružana grupa sanjasija formirala je garnizon za zaštitu tvrđave, ali ih je potpoukovnik engleske istočnoindijske kompanije Džejms Tod ubedio i tvrđavu su preuzeli Britanci, a kasnije je vraćena državi Udaipur.

Bilo je dodatnih radova na građevini, koje su napravili Maharane iz Mevara, ali originalna struktura koju je izgradio Maharana Kumba je ostala. Danas su stambeni objekti i hramovi dobro očuvani i pod zaštitom su Uneskove svetske baštine u okviru grupe Brdske tvrđave Radžastana, tj. 6 utvrđenja raspoređenih širom Radžastana.

Opis

Glavni arhitekta koji je izgradio ovu tvrđavu bio je Mandan, koji je dokumentovao svoj stil rada u svom tekstu Radžvallab. Tvrđava Kumbalgarh je druga najvažnija tvrđava Radžastana posle Čitorarha i nalazi se oko 84 km od Udaipura. Kumbalgarh je poznat po svom istorijskom spomeniku – veličanstvenoj tvrđavi i zadivljujućem rezervatu za divlje životinje. Neosvojiva tvrđava se može pohvaliti sa sedam masivnih kapija, sedam bedema sa dizajniranim zidovima ojačanim zakrivljenim bastionima i ogromnim kulama za osmatranje. Tvrđava je takođe poznata po svojoj čuvenoj palati koja se nalazi na vrhu strukture, poznatoj kao ‘Badal Mahal’ ili Palata oblaka, koja obuhvata prelepe sobe sa prijatnim šarama zelene, tirkizne i bele boje, što pruža fascinantan kontrast u odnosu na sirovu, zemljanu i mračnu tvrđavu. Palatu je obnovio Rana Fateh Sing krajem 19. veka.

Okruženo sa trinaest uzvišenih planinskih vrhova, utvrđenje je izgrađeno na najvećim grebenima oko 1.914 metara nadmorske visine. Zidovi utvrđenja protežu se u dužini od 36 km. Prednji zidovi su široki 4,5 m, a na nekim mestima dovoljno široki da osam konja mogu da jašu uporedo. Oni obuhvataju oko 360 netaknutih i razrušenih hramova, od kojih neki datiraju iz perioda Maurija u 2. veku pre nove ere, kao i palate, bašte, stepenice i 700 bunkera za topove. Snažna struktura i čvrsta osnova Tvrđave učinili su je nenadmašnom do danas. 

Smešten u cvetnoj zelenoj zoni Udaipura, rezervat za divlje životinje Kumbalgarh je jedino utočište u Radžastanu, gde se mogu videti primerci retko nađenog vuka, ali i mnoge druge retke životinje. Ovo je jedan od retkih parkova koji dozvoljava ljude na konju. Najbolje vreme za posetu rezervatu je od oktobra do juna.

Značajne strukture

Na putu do tvrđave Kumbalgarh, nekoliko kilometara ranije, nailazi se na cik-cak put koji prolazi kroz duboke jaruge i guste šume. Ovaj put vodi do ulazne kapije Arait Pol, a zatim i na kapije Hula Pol, Hanuman Pol, Ram Pol, Bairava Pol, Pagra Pol, Top-kana Pol i Nimbo Pol. Arait Pol je bila prva ulazna kapija u tvrđavu. Hala Pol je na nizbrdici od ulaza. Odmah iza Hale Pola nalazi se Badšahi Bavdi, stepenasti rezervoar, sagrađen nakon invazije Šahbaz Kana 1578. godine, generala mogulskog cara Akbara da obezbedi vodu trupama. Hanuman Pol, sledeća kapija je pola km udaljena od Hale Pol. Hanuman Pol je dvospratna kapija sa osmougaonim bastionima. Kapija je dobila ime po kamenoj slici Hanumana koja se nalazi ispred kapije, koju je doneo Maharana Kumba. Ram Pol je glavni ulaz u tvrđavu, a postoji još jedan ulaz prema istoku, koji se zove Vijai Pol.

Postoji još pet kapija između Ram Pola do Badal Mahala, palate izgrađene na najvišoj tački tvrđave. Nazivi ovih kapija su Bhairon Pol, Nimbo Pol, Čaugan Pol, Pagda Pol i Ganeš Pol. Većina zgrada je vidljiva sa Ram Pola.

Tvrđava Kumbalgarh – Svetlosna i zvučna emisija: Svake večeri zadivljujuća tvrđava Kumbalgarh je osvetljena reflektorima i organizuje se posebna emisija svetlosti i zvuka koja priča priču o njenoj kraljevskoj prošlosti. To je aktivnost koju mora pogledati svaki turista.Tvrđava je sada otvorena za širu javnost kao muzej.

Utočište za divlje životinje Kumbalgarh nalazi se u najsurovijem regionu brda Aravali u okruzima Pali, Radžsamand i Udaipur u Radžastanu. Ime je dobio po impresivnoj istorijskoj tvrđavi Kumbalgarh, koja se vidi iznad parka. To je dom za veliki broj divljih životinja, od kojih su neke veoma ugrožene vrste. Divlji život uključuje pantera, medveda lenjivca, indijskog vuka, hijenu, šakala, mačku iz džungle, smabhar, nilgai, čaisinga (četvororogu antilopu), Činkaru i zeca. Život ptica u Kumbalgarhu je takođe zadivljujući. Ovde se može uočiti inače stidljiva i nepoverljiva siva ptica iz džungle. Prirodna lepota svetilišta Kumbalgarh privlači mnoge turiste. Ovde se organizuje nekoliko safarija koji pružaju luksuzan boravak i očaravajuće iskustvo. Veliko Utočošte za diblje životinjeKumbalgarh može se posetiti iz Kumbalgarha i većina agencija ovde može organizovati izlete džipovima, konjima ili pešačenje u svetilištu.

Hramovi

U tvrđavi se nalazi preko 360 hramova, i džainističkih i hinduističkih.

• Hram Muhčal Mahavir: nalazi se u svetilištu Kumbalgarh, na udaljenosti od pet kilometara od Ganeraoa. Najizrazitija karakteristika ovog hrama je statua Boga Mahavire koji ima brkove. Dve statue slonova koje se nalaze na kapiji smatraju se primerima hramske dekoracije tog perioda. Plemenska sela Garasija, koja su uglavnom poznata po svojim živopisnim kostimima, nalaze se u blizini.
• Hram Vedi: nalazi se pored Hanuman kapije. Ovaj trospratni džainistički hram sagradio je Rana Kumba 1457.god. u znak sećanja na žrtvu hodočasnika, nakon čega je izgrađen Hanuman Pol. Kasnije je strukturu obnovio Maharana Fateh Sing.Smatra se da je to jedini preživeli ostatak od svih žrtvenih mesta Indije.

Džainski hramovi Ranakpur i hram Surja: nalaze se na udaljenosti od 50 km od Kumbalgarha. Turisti moraju da koriste rutu kroz Sairu i Vanpuru da bi došli do ovog hrama. Osim što je bio miran centar za meditaciju, postao je muzej skulptura u koji su bogati džainski ministri i trgovci dodavali statue i svetilišta. U blizini se nalazi Hram Sunca koji datira oko 6. veka. Njegovi poligonalni zidovi ukrašeni su rezbarijama konja, ratnika i kočija koje voze božanstva sunca u čizmama.

Hram Paršuram se nalazi u drevnoj pećini, gde je Riši Paršuram meditirao u doba Boga Rame. Postoji 500 stepenica koje sežu do pećine. Sveštenici pružaju istoriju mesta i formacija poznatih kao ‘Kamdenu’. Može se posetiti iz Kumbalgarha i većina agencija ovde može organizovati izlete džipovima, konjima ili pešačenje u svetilištu, iako je u ravnoteži Ranakpur marginalno bolje postavljen kao baza za ovo.

• Hram Nelkant Mahadeo se nalazi u blizini tvrđave,na istočnoj strani  blizu podnožja brda. Hram je posvećen Gospodu Šivi i u njemu se nalazi kamena Šivlinga visoka šest stopa. Centralnom svetilištu Šive se pristupa kroz pravougaono ograđeno okruženje i kroz strukturu koju podržavaju 24 ogromna stuba. Šivin idol je napravljen od crnog kamena i prikazan je sa 12 ruku. Natpisi ukazuju da je hram obnovio Rana Sanga.Smatra se da je to jedino božanstvo ovog kraja koje meštani još uvek obožavaju i održavaju.
• U hramu Mamadev nalazi se lik Kubera, Boga bogatstva i dva kenotafa ili „čatrija“, u znak sećanja na Ranu Kumbu i Pritviraja Čauhana, poznatog ratnika i viteza. Veliki rezervoar ili Kund se nalazi u blizini hrama, u blizini kenotafa Pritviraj Čauhan. Hram se nalazi ispod utvrđenja i prvobitno se sastojao od četiri ploče. Ploče su imale natpise koji govore o istoriji Mevara, a te se ploče sada čuvaju u Muzeju Udaipura.
• Hram Ganeša – Smešten sa leve strane Ram Pola, ovaj hram je sagradio Maharana Kumbha i lik Ganeše je sadržan u svetištu. Stojeći na visokoj platformi, ulazilo se kroz stepenice sa juga. Svetilište ima ukrašen zakrivljeni sikar od cigle, dok mandapa i mukamandapa imaju domikalnu tavanicu.
• Hram Čarbuja – Posvećen boginji sa četiri ruke, ovaj hram se nalazi na padini brda sa desne strane hrama Ganeša. Izdignut je preko visoke platforme i ograđen zidom sa ulazom sa istoka.
• Hram Mataji, koji se naziva i hram Keda Devi, nalazi se na južnoj strani hrama Nela Kant.
• U grupi hramova Golera postoji 5 hinduističkih hramova.

• Hram Parsva Natha (izgrađen tokom 1513), džainistički hram na istočnoj strani i Bavan (52) džainska hram.
• U grupi hramova Golera postoje 4 džainistička hrama: 2 džainska hrama u blizini Vijai Pola, Hram Džuna Bilvara i Hram Pital Šah Džain.

Mr. D. Tovarišić